«ΑΙΤΗΜΑ»

ΜΗ  ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ

8 Δεκεμβρίου 2009

Αρ. πρωτ. 56

ΠΡΟΣ: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ

              ΥΠΟΥΡΓΟ ΚΥΡΙΑ ΞΕΝΟΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

              ΥΦΥΠΟΥΡΓΟ ΚΥΡΙΑ ΓΕΝΝΗΜΑΤΑ

              Δ/ΝΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

 
 

Θέμα: Ζητήματα αιτούντων άσυλο και ασυνόδευτων ανηλίκων 

Με την  ευκαιρία της σχετικά πρόσφατης  κυβερνητικής αλλαγής, η οργάνωσή μας  θα ήθελε να σας γνωστοποιήσει τις απόψεις της σε ορισμένα ζητήματα τα οποία θεωρεί μείζονος σημασίας.

Γενικές επισημάνσεις

Το 2007 με το προεδρικό διάταγμα 220 η χώρα μας  ενσωμάτωσε την ευρωπαϊκή οδηγία για την υποδοχή των αιτούντων  άσυλο. Η οδηγία αυτή θεσπίζει υποχρεώσεις για την στέγαση των αιτούντων άσυλο (άρθρο 6 παρ. 2), την παροχή οικονομικού βοηθήματος (άρθρο 1 παρ. ιστ’ και άρθρο 12 παρ. 5) και την προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων (άρθρα 17-19).

Δύο χρόνια μετά τη θέσπιση του εν λόγω προεδρικού διατάγματος η χώρα μας εξακολουθεί να μην εκπληρώνει τις ανωτέρω νομικές υποχρεώσεις της.

Ειδικότερα  η χώρα μας διαθέτει περί τις 1.000 θέσεις σε Κέντρα Φιλοξενίας, ενώ οι αιτούντες άσυλο ανέρχονται σε 20.000 και πλέον ετησίως. Ιδιαίτερα  όσον αφορά τους ασυνόδευτους ανήλικους υπάρχουν περί τις 350 θέσεις, ενώ οι εκτιμήσεις που γίνονται υπολογίζουν σε 2.000 τους ασυνόδευτους ανήλικους που φθάνουν στη χώρα μας ετησίως.

Παράλληλα δεν έχει ενεργοποιηθεί ακόμα  η διάταξη της παρ. 5 του άρθρου 12 για την καταβολή οικονομικού βοηθήματος στους αιτούντες άσυλο που δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους.

Η κατάσταση  αυτή έχει δημιουργήσει πολύ σημαντικά  προβλήματα:

-Πρόσφατα  πολλές ευρωπαϊκές Μη Κυβερνητικές  Οργανώσεις υπέβαλαν στην Ευρωπαϊκή  Επιτροπή καταγγελία εναντίον  της χώρας μας για παράβαση της κοινοτικής νομοθεσίας για το άσυλο (http://www.ecre.org/files/NGOComplaintvGreece_10November2009.pdf)  και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία παραπομπής της χώρας μας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

-Παράλληλα  το γεγονός ότι δεν παρέχεται  στέγη και οικονομική βοήθεια  στους αιτούντες άσυλο που  τα χρειάζονται προκαλεί ανθρωπιστική κρίση:

-Πολλές  άστεγες οικογένειες ζουν στο  ύπαιθρο.

-Μία  σημαντική μερίδα αιτούντων άσυλο συνωστίζεται σε άθλια καταλύματα.

-Χιλιάδες  αιτούντες άσυλο δεν μπορούν  να καλύψουν τις βιοτικές τους  ανάγκες.

Αυτή  η ανθρωπιστική κρίση προκαλεί σοβαρές παρενέργειες:

-Ορισμένοι  εξαθλιωμένοι αιτούντες άσυλο  στρέφονται σε παράνομες ενέργειες (διακίνηση ναρκωτικών, πορνεία) προκειμένου να ποριστούν τα προς το ζην.

-Η κατάσταση  που επικρατεί προκαλεί δυσαρέσκεια  και ανασφάλεια σε σημαντική  μερίδα γηγενών κατοίκων.

-Την  δυσαρέσκεια και την ανασφάλεια  των κατοίκων εκμεταλλεύονται  ακροδεξιές ομάδες που καλλιεργούν την ξενοφοβία και τον ρατσισμό.

-Τους  τελευταίους μήνες παρατηρείται  ραγδαία αύξηση των ρατσιστικών  επιθέσεων.

Από τα παραπάνω συνάγεται ότι είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη της άμεσης παρέμβασης της Πολιτείας προκειμένου η χώρα μας να ανταποκριθεί στις νομικές υποχρεώσεις έναντι των αιτούντων άσυλο που απορρέουν από την ευρωπαϊκή οδηγία για την υποδοχή των αιτούντων άσυλο, έτσι ώστε αφενός να αποτραπεί η παραπομπή της στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και αφετέρου να αντιμετωπιστούν τα οξύτατα κοινωνικά προβλήματα που έχουν προκληθεί από την μέχρι στιγμής ολιγωρία της στον τομέα αυτό.

Ειδικά  θέματα

 


ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΣΥΝΟΔΕΥΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ

Πέραν της αυτονόητης ανάγκης δημιουργίας  νέων κέντρων φιλοξενίας προκειμένου  να στεγαστεί το σύνολο των ασυνόδευτων ανηλίκων, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από το π.δ. 220/2207, θα πρέπει να τονίσουμε ότι απαιτούνται και άλλα εξίσου σημαντικά μέτρα προκειμένου η χώρα μας να φθάσει σε ικανοποιητικό επίπεδο παροχής προστασίας στα μέλη αυτής της ιδιαίτερα ευάλωτης ομάδας.

Η τοποθέτηση ενός ανήλικου σε ένα κέντρο φιλοξενίας δεν είναι αρκετή για να διασφαλίσει  την αποτελεσματική προστασία των  ατόμων αυτών. Απαιτείται η ύπαρξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος προστασίας. Η έλλειψη ενός τέτοιου συστήματος αποτελεί τον λόγο για τον οποίο μέχρι τώρα οι περισσότεροι ανήλικοι πολύ σύντομα εγκαταλείπουν τα κέντρα φιλοξενίας και επιστρέφουν σε μία κατάσταση έντονης διακινδύνευσης.

Οι ανήλικοι έχουν ανάγκη να αισθανθούν ότι τους παρέχεται πραγματική προστασία  και ότι καλύπτονται οι βασικές ανάγκες τους. Χρειάζονται θαλπωρή, χορήγηση καθεστώτος πρόσφυγα ή επικουρικής προστασίας, γενική και επαγγελματική εκπαίδευση και σταδιακή ένταξη στην αγορά εργασίας. Η συνδυασμένη δράση κέντρων φιλοξενίας που παρέχουν ουσιαστικές νομικές, ψυχολογικές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες και μίας Πολιτείας που βλέπει θετικά την χορήγηση καθεστώτος πρόσφυγα ή επικουρικής προστασίας και υποβοηθά την σταδιακή ένταξή τους στην αγορά εργασίας μπορεί να δώσει απάντηση στις αγωνίες των ανηλίκων.

Σημειώνουμε ότι οι απόψεις μας για τα θέματα των ανηλίκων έχουν αναπτυχθεί διεξοδικά στο υπ’αρ. 50/8-7-2009 έγγραφό μας προς το Υπουργείο (επισυνάπτεται) 

ΠΕΡΙΟΧΕΣ  ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΟΠΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΕΙΤΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Θέλουμε να επισημάνουμε με ιδιαίτερη έμφαση την κατάσταση που επικρατεί στα δύο σημεία εξόδου προς τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, την Πάτρα και την Ηγουμενίτσα. Στις δύο αυτές πόλεις βρίσκονται περί τα 1.700 άτομα, μεταξύ αυτών και μεγάλος αριθμός ασυνόδευτων ανηλίκων, τα οποία προσπαθούν να προωθηθούν προς την Ιταλία και τις υπόλοιπες χώρες της Δυτικής Ευρώπης.

Είναι γνωστό ότι εδώ και χρόνια χιλιάδες άτομα μετέβαιναν στην Πάτρα με σκοπό  να προωθηθούν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Τα άτομα αυτά ζούσαν είτε στο  ύπαιθρο είτε σε έναν άθλιο αυτοσχέδιο καταυλισμό που είχε δημιουργηθεί χωρίς να υπάρχουν στοιχειώδεις υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης. Παράλληλα δεν υπήρχε καμία πρόβλεψη για τη σίτισή τους ούτε συστηματική μέριμνα για την περίθαλψή τους. Η κατάσταση αυτή συνιστούσε εδώ και χρόνια μία ανθρωπιστική κρίση.

Ο υπογράφων το έγγραφο αυτό την άνοιξη του 2009 εργάστηκε ως συντονιστής προγράμματος νομικής και ιατρικής βοήθειας προς τους αιτούντες άσυλο το οποίο είχε αναληφθεί από την τοπική οργάνωση ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΑΤΡΑΣ ΕΝ ΔΡΑΣΕΙ και είχε χρηματοδοτηθεί από τα Επείγοντα Μέτρα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσφύγων.

Σε έγγραφο  το οποίο απευθύνθηκε στο Υπουργείο  στα πλαίσια του ανωτέρω προγράμματος έγινε εκτεταμένη αναφορά στην ανθρωπιστική κρίση με ιδιαίτερη μνεία στην περίπτωση των Αφρικανών προσφύγων  οι οποίοι διέμεναν στο ύπαιθρο σε άθλιες συνθήκες (επισυνάπτεται)

Την 12η  Ιουλίου 2009 έγινε αστυνομική επιχείρηση σύλληψης των προσφύγων και κατεδάφισης  του αυτοσχέδιου καταυλισμού, χωρίς  όμως να υπάρξει κάποια πρόβλεψη για  δημιουργία ενός κέντρου φιλοξενίας ή έστω ενός άλλου καταυλισμού ο οποίος θα διέθετε τις στοιχειώδεις υποδομές. Η ενέργεια αυτή είχε ως αποτέλεσμα την περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης, αφού πλέον το σύνολο των ατόμων αυτών ζουν διασκορπισμένα στο ύπαιθρο χωρίς να είναι σε θέση να καλύψουν τις βασικές ανάγκες τους. Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν περιέλθει εις γνώση μας στην Πάτρα βρίσκονται περί τα 700 άτομα. Μεταξύ αυτών υπάρχει σημαντικός αριθμός ατόμων που είχαν υποβάλει αίτηση ασύλου από την άνοιξη του 2009 και είχαν δηλώσει άστεγοι, καθώς και περίπου 200 ανήλικοι.

Παράλληλα η αστυνομική επιχείρηση που διενεργήθηκε στην Πάτρα οδήγησε πολλά άτομα  στην επιλογή της Ηγουμενίτσας ως εναλλακτικής λύσης για την προώθηση σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα  με τις πληροφορίες μας περί τα 1000 άτομα βρίσκονται αυτή τη στιγμή στην Ηγουμενίτσα και μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται πολλοί ανήλικοι. Πρόσφατα μάλιστα είχαμε πληροφορηθεί ότι η Αστυνομική Διεύθυνση Θεσπρωτίας κρατούσε περί τους 50 ανηλίκους.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στην Πάτρα υπάρχει  δομή η οποία παρέχει νομικές  και κοινωνικές υπηρεσίες (Ερυθρός Σταυρός) στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσφύγων, όμως δεν υπάρχει καμία μέριμνα για τη στέγαση, την σίτιση και την περίθαλψη του πληθυσμού αυτού.

Όσον  αφορά δε την Ηγουμενίτσα δεν  υλοποιείται καμία δράση υποστήριξης.

Είναι επιτακτική η ανάγκη άμεσης σχεδίασης και υλοποίησης δράσεων υποστήριξης τόσο στην Πάτρα όσο και στην Ηγουμενίτσα προκειμένου να αντιμετωπιστεί η ανωτέρω ανθρωπιστική κρίση
 

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΟΠΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΕΙΤΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  ΕΝΤΑΣΗ

Όπως  αναφέρθηκε παραπάνω η ανθρωπιστική κρίση προκαλεί σοβαρές παρενέργειες μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η ενίσχυση των φαινομένων ξενοφοβίας και ρατσισμού στις περιοχές όπου υπάρχει εντονότερη παρουσία εξαθλιωμένων ατόμων.

Παράλληλα με τις δράσεις ανακούφισης του πληθυσμού που πλήττεται από την ανθρωπιστική κρίση επιβάλλεται και η άμεση ανάληψη δράσεων ευαισθητοποίησης του γηγενούς πληθυσμού των περιοχών όπου παρατηρείται η κρίση αυτή, έτσι ώστε να αναχαιτιστεί η τάση ενίσχυσης της ξενοφοβίας και του ρατσισμού και να καλλιεργηθούν αισθήματα αλληλεγγύης προς τους αιτούντες άσυλο. Οι περιοχές αυτές είναι η Αθήνα, η Πάτρα, η Ηγουμενίτσα, η Λέσβος, η Πάτμος και η Λέρος.

Θα θέλαμε να σημειώσουμε ότι έχοντας διαβλέψει  την τάση έξαρσης των φαινομένων ξενοφοβίας και ρατσισμού, τον Ιανουάριο του 2009 υποβάλαμε στο Υπουργείο με αυτό ακριβώς το σκεπτικό αίτηση χρηματοδότησης από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσφύγων δράσης ευαισθητοποίησης του μαθητικού πληθυσμού της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης η οποία όμως απερρίφθη. 
 

Είμαστε στη διάθεσή σας για περαιτέρω διευκρινίσεις επί των ανωτέρω ζητημάτων και για συνεργασία με στόχο την αντιμετώπισή τους. 
 
 

Μετά  τιμής

Σπύρος  Ριζάκος

Νόμιμος Εκπρόσωπος